net als het ongemerkt steeds slechter ging, gaat het nu ongemerkt steeds beter. met elke kilo die ik afviel, kwam er een beetje anorexia bij maar met elke kilo die ik aankom lijkt er een beetje anorexia te verdwijnen. de angst om aan te komen wordt echt minder naarmate ik meer aankom, en dat had ik niet gedacht. anderen zeiden het, ik las het. maar pas als je het zelf meemaakt, weet je dat het klopt. lastig, want ik zou zo graag aan anderen willen vertellen dat het echt zo is. dat het over gaat en op zijn minst dat het allemaal makkelijker wordt. ik ben bang dat het niet zo veel zin heeft om dat te zeggen en ik vrees dat iedereen daar 'zelf achter moet komen'. toch doe ik het, voor het geval het wél helpt.
ik vond het altijd een beetje denigrerend als mensen tegen me zeiden dat het heus wel over ging, vooral als ze het idee hadden dat ze wisten hoe ik me voelde. alsof ik er gewoon even achter moest komen hoe het moest. alsof het een of andere puzzel was die ik op moest lossen. alsof er een logische oplossing was die ik de hele tijd al over het hoofd zag. alsof ik iets niet kon wat zij allang hadden gedaan. rot op, dat dacht ik. onzin natuurlijk, en heel onaardig bovendien, maar zo voelde het. dat ik die klote-anorexia niet de baas kon voelde als een voortdurende mislukking en dat anderen dat blijkbaar wel konden, fluitend, maakte het niet echt makkelijker. gelukkig merk ik eindelijk dat het allemaal beter wordt, op mijn manier. de enige manier denk ik.
aankomen is dus zeg maar echt mijn ding nu. en dat is voor het eerst óók fijn, in plaats van alleen maar verschrikkelijk. want dat is het nog, en dat zal nog wel even zo blijven maar dat geeft niet. vergeleken bij hoe het ging, gaat het nu zo belachelijk veel beter en dat merk ik in alles. het is zo'n opluchting om niet meer over elk hapje te twijfelen en om niet meer de dag met honger door te worstelen. om me niet meer altijd somber te zijn, en onaardig, en om me altijd te schamen voor mijn veel te dunne lichaam. natuurlijk ben ik er nog niet, dat weet ik heus wel. maar ik ben zo ontzettend blij met elke kleine verbetering en ik ben zo opgelucht dat de sneeuwbal de goede kant op lijkt te rollen. een jaar geleden had ik echt niet gedacht dat ik me nu zo zou voelen en zo ontspannen zou kunnen schrijven over die ellende alsof het al verleden tijd is. geweldig.
laat die kerst maar komen, kan ik hebben. en dat is wel eens anders geweest.
lekkere dressing maakt alles af; of het nou gewoon wat sla is, of quinoa, of geroosterde groenten. en hoewel een scheutje lekkere olijfolie en een beetje citroensap soms ook alles is wat je nodig hebt, geeft een echte dressing net dat beetje je ne sais quoi aan je eten. bovendien is het handig om dressing in een potje te maken en is het dus een perfecte manier om bijvoorbeeld het allerlaatste restje notenpasta op te maken. of de olie van zongedroogde tomaatjes. of een restje mosterd. you name it. je kunt eindeloos variëren met dressings, er zijn alleen een paar dingen belangrijk. het lekkerste vind ik om drie delen olie met een deel azijn als basis aan te houden, waarbij je de azijn eventueel kunt vervangen door citroensap. als
je eigeel als basis gebruikt, wordt het een romige, mayonaise-achtige
dressing. dat soort dressings maak ik zelf minder vaak omdat het vrij zwaar is maar het is wel erg lekker.
omdat je altijd maar een klein beetje dressing gebruikt en je het samen met andere dingen eet, mag de smaak best sterk zijn. proeven is dus heel belangrijk, alle smaken moeten in balans zijn maar wel uitgesproken. de olie die je kunt gebruiken kan van alles zijn en is afhankelijk van wat voor smaak je zoekt. in een dressing met sterke smaken kun je het beste een neutrale olie gebruiken, zoals zonnebloemolie, koolzaadolie of een niet al te uitgesproken olijfolie. ik gebruik ook vaak verschillende soorten olie: een beetje olijfolie met wat walnootolie bijvoorbeeld.
hetzelfde geldt voor azijn: de mogelijkheden zijn oneindig. wijnazijn, balsamicoazijn, appelciderazijn, tomatenazijn en walnootazijn zijn een paar van mijn favorieten. door een beetje mosterd aan je dressing toe te voegen krijg je niet alleen meer smaak, maar ook een mooie substantie; de mosterd werkt net als bij mayonaise als emulgator.
als je de basis hebt, kun je verder gebruiken wat je lekker vindt. olie en azijn met wat knoflook, een fijngesnipperd sjalotje, een klein beetje mosterd, zout en peper is een klassieke franse vinaigrette die ik vaak maak. gedroogde of verse kruiden, notenpasta, een beetje yoghurt of karnemelk, sesam- of maanzaad zijn allemaal voorbeelden van goede dressingingrediënten.
voor zachte groente als sla geldt dat je de dressing pas op het allerlaatst moet toevoegen, en altijd maar een klein beetje; anders eindig je met een zielig hoopje natte sla. het makkelijkst is om een beetje dressing in een kom te doen en de sla er bovenop te doen. als je gaat eten hussel je het voorzichtig door elkaar. je kunt de dressing op tafel zetten zodat je makkelijk nog wat kunt pakken maar te veel dressing is vooral bij sla echt niet lekker. bij stevige dingen als linzen, wortel, knolselderij of zoete aardappel is het juist lekker als je de dressing er van tevoren op doet zodat de smaken goed kunnen intrekken.
door een leeg potje te gebruiken kun je de dressing makkelijk schudden, bewaren en de verhoudingen goed bepalen. en dus goed een restje notenpasta op maken, zoals in deze hazelnootdressing:
doe drie delen olijfolie met een deel appelciderazijn, een beetje mosterd, hazelnootpasta naar smaak of naar wat er nog in het potje zit, zout, peper en wat maanzaadjes in een leeg potje en schud goed. kun je in de koelkast nog minstens drie dagen bewaren.
(deze dressing is heel lekker bij geroosterde knolselderij vond ik, met wat extra geplette en geroosterde hazelnoten erover. en het ziet er pretty as a picture uit door het maanzaad. met hazelnootpasta bedoel ik natuurlijk wel pasta van hazelnoten, en geen nutella. hopelijk zeg ik dit geheel ten overvloede maar je weet het niet.
appelciderazijn schijnt een soort wondermiddel te zijn en werkt ook perfect als tonic/toner. een deel azijn, een deel rozenwater: dat is alles. maar ik dwaal af. je kunt de verschillende soorten azijn bij de supermarkt kopen, de natuurwinkel of bij gespecialiseerde olie en azijnwinkels als meeuwig. sowieso een van de leukste winkels van nederland als je het mij vraagt. over dress gesproken: dress your family in corduroy and denim van david sedaris is geweldig. alles van hem trouwens)
hoewel ik er verder niets mee te maken heb, voelde ik me zaterdag toch een beetje een trotse moeder toen ik mijn vriendinnetje én collega kat bij geniet zaterdag op de zelfgemaakte markt in utrecht zag. in de jaren dat we elkaar kennen, hebben we het ontelbaar vaak gehad over wat we van plan zijn en wat voor dingen we ooit samen zullen beginnen. in de tussentijd heeft kat het gewoon gedaan. een eigen taartenbedrijfje beginnen bijvoorbeeld: stukkie taart. en dat gaat hartstikke goed. zo stonden ze dus afgelopen zaterdag op de markt op de mariaplaats met hun zelfgemaakte pompoentaart, speculaastaart, arretjescake, en spruitjes-rookkaastaart, om maar eens wat voorbeelden te noemen. ze verkochten alle taarten die ze gemaakt hadden. omdat ik weet hoe lang kat hier mee bezig is geweest, is het zo ontzettend leuk om te zien dat het goed gaat en haar idee werkelijkheid is geworden. gelukkig bakten ze ook een speculaastaart voor geniet en kan iedereen de komende dagen nog komen proeven bij de leukste eetwinkel van nederland.
(naast stukkie taart stond independent barista wilco admiraal met perfecte koffie. de soja-latte die ik bestelde was een van de lekkerste die ik in tijden heb geproefd. hij gebruikt de panamaria espresso van boot, the golden coffee box in baarn)
wat is dat toch met restjes? op de een of andere manier lijkt eten lekkerder als ik het gemaakt heb met dingen die ik over had. misschien ook omdat je er dan geen hoge verwachtingen van hebt, die tegen kunnen vallen.
vandaag at ik een echt restje van turkse aubergine, koolraap, appel en tempeh.
snijd een blok tempeh in blokjes en doe ze, besprenkeld met een beetje olijfolie, ongeveer tien minuten op tweehonderd graden in de oven. ondertussen snijd je twee turkse aubergines in kleine blokjes en bak je die op hoog vuur in een klein beetje kokosolie. doe er na een paar minuten een gesnipperde ui, een fijngesneden teentje knoflook, een handje in reepjes gesneden koolraap en een in blokjes gesneden appel bij. haal de tempeh uit de oven en bak even mee met de groenten en wat chilivlokken naar smaak. breng op smaak met een beetje citroensap, zout en peper en bestrooi met wat fijngeknipte koriander.
(turkse aubergine is smaller en dunner dan normale aubergine. deze bevat minder vocht en heeft dus meer smaak. kun je kopen bij veel turkse of marokkaanse winkels of bij de toko. je kunt ook gewone aubergine gebruiken. tempeh is gemaakt van gefermenteerde sojabonen en is behalve gezond heel erg lekker. je kunt het bij elke toko en in sommige supermarkten kopen. als je geen zin hebt om de tempeh apart in de oven te doen kun je het ook meebakken. wordt het wel iets minder lekker vind ik zelf maar het scheelt wel tijd en moeite)
als er één onderwerp is waar iedereen een mening over heeft is het wel eten. en dat kan voor felle discussies zorgen. vooral termen als bio-industrie, kilo-knaller en biologisch zorgen voor genoeg gespreksstof en overeenstemming, ofwel voor knallende ruzie.
ik vind het moeilijk om te bepalen wat goed voor me is, en wat niet. inzichten en onderzoeken lijken per minuut te veranderen en hoe meer ik weet en lees, hoe ingewikkelder alles lijkt. vaak zelfbenoemde deskundigen spreken elkaar tegen en elk onderzoek wordt in het voordeel van wie het aanhaalt uitgelegd. zelfs als je probeert om het helemaal goed te doen, blijven er tegenstrijdigheden. en zijn er altijd verschillende belangen die je tegen elkaar moet afwegen, zoals ik al eerder schreef.
soms lijkt het me heerlijk om gewoon te kopen en te eten waar ik zin in heb, en er niet over na te denken. toch kan ik me dat niet voorstellen, en niet alleen door mijn anorexia. ik heb altijd op etiketten gelet en heb veel gelezen en gekeken over eten. misschien wel te veel. door programma's als de keuringsdienst van waarde wantrouw ik bijvoorbeeld ongeveer elk keurmerk, tot het tegendeel bewezen is. ik gooi nooit gedachteloos iets in mijn mandje en daar sta ik helemaal achter, maar dat is ook wel eens vermoeiend.
toch denk ik wel dat alles begint bij bewustwording. bij alles, en zeker op het gebied van eten. als je je bewust bent van wat je doet, ben je al meer dan halverwege geloof ik. dan kun je er misschien nog niet altijd iets aan doen, maar ben je er wel op een andere manier mee bezig.
door alle therapie die ik de afgelopen vier jaar heb gehad, denk ik dat ik best veel inzicht heb in mijn eigen gedrag en patronen. dat betekent niet dat ik het altijd anders en beter kan doen, maar wel dat ik het herken en het in ieder geval probeer te veranderen. dat is misschien ook een kenmerk van mijn generatie: jezelf en je omgeving tot in den treure analyseren. aanstellerij, navelstaarderij, ijdelheid en gebrek aan echte problemen zullen veel oudere mensen denken. en dat is af en toe misschien ook zo. maar ik denk wel dat de zelfkennis die je opdoet door zo veel over jezelf na te denken en te praten je helpt in je dagelijks leven en in relatie tot anderen. want ik denk dat pas als je weet hoe je doet, je er iets aan kan veranderen. voor het geval je iets wílt veranderen natuurlijk.
genoeg gezeurd: tijd voor een snelle pompoenpuree. want pompoenen zijn er nog steeds in overvloed. zo ook bij mijn supermarkt, voor tachtig cent! kan ik niet laten liggen natuurlijk.
ik sneed mijn pompoen in tweeën en deed hem in de oven tot hij zacht was. ongeveer een half uur op tweehonderd graden voor een klein pompoentje. je kunt de pompoen ook in stukken hakken, koken of stomen en dan schillen maar dat is wat meer werk. en zoals nigel slater altijd zegt: pumpkins in general hate water. in de oven wordt de pompoen wat zoeter en aromatischer. als de pompoen zacht is haal je de zaden eruit, de schil er af en doe je het in een kom. pureer met five-spice poeder naar smaak, een beetje citroen-sap en schil, flink wat zwarte peper en zout. klaar! lekker met graan, quinoa of parelgort bijvoorbeeld met veel fijngeknipte koriander en/of platte peterselie. of bij sla, bestrooid met geroosterde pitten. je kunt het goed opwarmen met een scheutje bouillon of amandelmelk in een pannetje. wel goed blijven roeren want het brandt makkelijk aan.
en wat was het mooi en helder. ik kwam een knalblauwe lucht mét halve maan tegen toen ik een stukje ging lopen vanmorgen.
toen ik thuiskwam zag ik dit op facebook. een filmpje van sarah britton, van de weblog oh she glows. echt mijn voorbeeld en een enorme bron van inspiratie. ik vind het ook zo fijn dat er mensen als zij zijn om tegenwicht te bieden aan boze die-hard veganisten met geitenwollensokken en sandalen, een beeld waar iedereen die bewust eet volgens mij last van heeft. geen dierlijke producten eten omdat het lekkerder is, je er mooi, lang en gelukkig van wordt en niet alleen maar omdat je tegen vlees bent.
op aanraden van mijn moeder keek ik de aflevering van de slag om brussel over soja. ik had wel een stukje gezien maar de hele uitzending maakte veel indruk. de insteek van het programma was vooral het verklaren van de extreem lage prijs van vlees in de supermarkt, en dan met name de kiloknallers. als fel tegenstander van goedkope kilo's vlees ben ik blij dat er mensen zijn die daar verstandige programma's over maken en uitzoeken hoe het nou echt zit. het programma was voor mij niet zo zeer een openbaring, maar meer een bevestiging van het idee wat ik al had.
de import van goedkope soja voor veevoer zorgt niet alleen voor massale kap van bossen maar maakt ook dat het voor boeren rendabeler is om soja uit brazilië te halen dan het is om zelf voedsel voor hun vee te verbouwen. door een ingewikkeld systeem van europese subsidie wordt dit effect alleen maar versterkt. initiatieven van nederlandse boeren om lupine te verbouwen, waarmee ze bijvoorbeeld hun varkens ook kunnen voorzien van eiwit, worden hiermee ongeveer teniet gedaan. pogingen van groene politici in brussel hebben niets opgeleverd en hebben dankzij de enorme bio-industrielobby's juist het tegenovergestelde bewerkstelligd. in dit geval gaat het niet alleen om de milieuschade, maar ook om het feit dat je een enorme afhankelijkheid van buitenlandse sojaproducenten creëert. de oplossing ligt vooral in het helpen van boeren die hun eigen veevoer produceren, vandaar het 'eigen eiwit eerst' moment.
ik ben zo blij dat dit soort programma's nog gemaakt worden bij de publieke omroep. en ik hoop dat de bezuinigingen er niet voor zorgen dat er alleen nog maar gekeken wordt naar amusementswaarde, en dat bijvoorbeeld de slag om brussel en de keuringsdienst van waarde gemaakt blijven worden. de aflevering van de slag om brussel over de megastallensubsidie is ook meer dan de moeite waard, en eigenlijk alle afleveringen.
kijk de slag om brussel hier terug en bedenk vooral zelf wat je hier van vindt.
